Makine veya ekipmanın gıdaya temas ettiği veya etme riski olan yerlerde kullanılan yağlar ve gresler indirek gıda katkıları olarak adlandırılabilir.
Kullanılan gres yada yağ gerektiğinden fazla kullanım sonucunda taşarak yada zamanla akma yaparak gıdaya karışabilir ve gıda katkısı haline gelebilir.
Günümüzde gıda endüstrisi her geçen gün daha hızlı ve daha yüksek kapasiteli üretim yapmaktadır. Dolayısıyla gıdalara muhtemel bulaşmalar hızlı bir şekilde büyük çapta ürüne etki etmektedir, bulaşma risklerini önlemek için kullanılan yağlar ve gresler gerektiği şekilde kullanılmalı ve makine veya ekipmanın gıdaya temas ettiği veya etme riski olan yerlerde mutlaka toksik olmayan gıdaya uygun food grade yağlar ve gresler kullanılmalıdır.
Gıdaya uygun food grade yağlar ve gresler FDA tarafından onaylı ve NSF tarafından H1, 3H and HT1 kategorilerinde tanınmış olmalıdır.
H1 – Gıdaya kazara temas etme riski olan yağlar, gresler, pas sökücüler ve anti-paslar (Gıdaya uygun food grade yağlar, gresler, pas sökücüler ve anti-paslar) Ürünlere ulaşmak için burayı tıklayın
H2 – Gıda işletmelerinde gıdaya temas etmeyen yerlerde kullanılan yağlar.
H3 – Çözünür gıdaya uygun maddeler. Bu maddeler ekipmanlarda pas oluşumunun engellenmesi için kullanılan
İlgili Standartlar ve Maddeler
Gıda sektöründe ekipman yağlaması, doğrudan ürün güvenliğini etkileyen kritik bir bakım faaliyetidir. NSF H1 onaylı food grade (gıdaya uygun) yağ ve gresler, gıda ile kazara temas durumunda bile güvenli olduğu bilimsel olarak kanıtlanmış formülasyonlara sahiptir. BRC Food Issue 8 ve IFS Food v8, gıda temas riski bulunan alanlarda food grade yağlayıcı kullanımını zorunlu kılar.
| Standart | İlgili Madde |
|---|---|
| NSF International | NSF H1 — Gıda temasında kazara kullanıma uygun yağlayıcılar |
| ISO 22000:2018 | Madde 8.2.4 — PRP / ekipman bakımı |
| BRC Food Issue 8 | Madde 4.6 — Ekipman bakımı ve hijyen |
| FDA 21 CFR §178.3570 | Gıda işleme ekipmanı yağlayıcıları |
Sıkça Sorulan Sorular
NSF H1, H2 ve H3 yağlayıcı kategorileri arasındaki fark nedir?
NSF H1: Gıda ile kazara temas olabilecek yerlerde kullanım için onaylı (gıda ekipmanı yağlaması). NSF H2: Gıda ile temas olmayan yerlerde kullanım. NSF H3: Gıda temasına uygun çözücü ve ıslatıcı yağlar (metal yüzey koruma). Gıda üretim ekipmanlarında H1 onaylı yağlayıcı kullanımı standarttır.
Food grade olmayan yağ kullanımı ne gibi sonuçlar doğurur?
Hidrokarbon bazlı standart makine yağları toksik bileşenler içerebilir. Gıdaya bulaşması kimyasal kontaminasyona yol açar. BRC Food veya IFS Food denetiminde majör bulgu oluşturur. Türk Gıda Mevzuatı açısından da kimyasal kontaminasyon idari yaptırım gerektirir.
Hangi ekipmanlar için food grade yağlayıcı zorunludur?
Gıda temas yüzeyleriyle bağlantılı tüm hareketli parçalar: konveyör zincirleri, taşıyıcı rulmanlar, dişliler, pompalar, dolum makinesi pistonları ve kapı menteşeleri food grade yağlayıcı gerektiren başlıca ekipmanlar arasındadır.
Food grade yağlayıcıların kullanım sıklığı ve miktarı nasıl belirlenir?
Üretici önerileri, çalışma koşulları (sıcaklık, yük, hız) ve bakım geçmişi temel alınarak yağlama programı oluşturulur. Aşırı yağlama gıdaya sızma riskini artırır; yetersiz yağlama ise ekipman arızasına yol açar. Yağlama noktaları ve miktarları bakım planında tanımlanmalıdır.
Food grade gres ile food grade yağ arasındaki kullanım farkı nedir?
Yağ (oil): düşük viskozite, sürekli yağlama sistemleri ve yüksek hızlı rulmanlar için. Gres (grease): yüksek viskozite, aralıklı yağlama ve su veya toz maruziyeti olan alanlar için uygundur. Food grade gres, gıda temas alanlarına yakın dişliler ve rulmanlar için tercih edilir.
Güncelleme: Ekim 2026