Gıda sektöründe veya ambalaj vb. gıda sektöründe kullanılan gıdaya temas eden malzeme ve ekipmanlarda gıdaya uygunluk sağlanması için farklı hammaddelerden üretilen farklı tipte yapıştırıcılar kullanılmaktadır.
Bu yapıştırıcılar arasındaki farkları çoğu zaman üretici dahi bilmemektedir. Bazı üreticiler ise tüm yapıştırıcıların gıda sektöründe kullanılabileceğini ve yapıştırıcıların herhangi bir negatif etkisi olmayacağını düşünmektedir.
Gıda sektöründe gıdaya uygun olan yapıştırıcı ve tutkallar ile ilgili bu konuda söz sahibi olan kurum olan FDA ve NSF gıdaya uygunluk sertifikası aranmalıdır, gıda sektöründe bu tür sertifikalara sahip yapıştırıcı ve tutkallar kullanılmalıdır.
Gıda sektöründe kullanılabilen gıdaya uygun yapıştırıcı ve tutkallarda istenen özellikler aşağıda listelenmiştir;
– FDA gıdaya uygunluk belgesi olmalı,
– Kokusuz olmalı,
– Gerektiğinde renksiz olmalı,
– Sterilizasyon, pastörüzasyon, kaynatma, haşlama vb. ısıl işlemlere dayanıklı olmalı, çözünmemelidir
– Yağlar, asitler, alkaliler gibi gıdanın doğasında olan kimyasal gruplara karşı dirençli olmalı, çözünmemelidir
– Buhar, radyasyon, soğuk ve donuk muhafaza koşullarına dayanıklı olmalı, çözünmemelidir
– Zararlı solvent içermemeli,
– Kullanan kişiye karşı tahriş edici etkileri olmamalı,
– Ambalaj, ekipman vb. gibi kullanıldığı yerlerde tahriş edici korozif etki yapmamalıdır.
İlgili Standartlar ve Maddeler
Gıdaya uygun yapıştırıcı ve tutkallar, gıda üretim ekipmanlarının bakım onarımında, ambalaj üretiminde ve gıda temas yüzeyi tamirlerinde kullanılan ve gıda güvenliği standartlarını karşılayan özel formülasyonlara sahip kimyasal ürünlerdir. Yanlış yapıştırıcı kullanımı kimyasal kontaminasyon riski oluşturur.
| Standart | İlgili Madde |
|---|---|
| AB Tüzüğü 1935/2004 | Gıda ile temas eden madde ve malzemeler |
| ISO 22000:2018 | Madde 8.2.4 — PRP / ekipman ve malzeme yönetimi |
| BRC Food Issue 8 | Madde 4.6 — Ekipman bakımı |
| Türk Gıda Kodeksi | Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeler Yönetmeliği |
Sıkça Sorulan Sorular
Gıdaya uygun yapıştırıcı nedir ve standart yapıştırıcıdan farkı nedir?
Gıdaya uygun yapıştırıcılar; düşük migrasyon, gıda ile kazara temas durumunda güvenli bileşim ve gerektiğinde FDA veya AB 1935/2004 uygunluk belgesiyle tanımlanır. Standart endüstriyel yapıştırıcılar toksik bileşenler içerebilir; gıda temas alanlarında kesinlikle kullanılmamalıdır.
Ambalaj yapıştırıcıları için hangi standartlar geçerlidir?
Gıda ambalajı yapıştırıcıları için AB Tüzüğü 1935/2004 ve Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeler Yönetmeliği referans alınır. Migrasyon limitleri ve onaylı madde listeleri bu mevzuatla belirlenir.
Bakım onarımda gıdaya uygun yapıştırıcı kullanımı zorunlu mudur?
BRC Food Issue 8 Madde 4.6 ve ISO 22000:2018 PRP gereklilikleri, bakım sırasında kullanılan tüm malzemelerin gıda güvenliği riskini minimize etmesini zorunlu kılar. Gıda temas yüzeylerine yakın alanlarda bakım için kullanılan yapıştırıcılar gıdaya uygun olmalıdır.
NSF onaylı yapıştırıcı ne anlama gelir?
NSF International, gıda ekipmanı ve bileşenleri için bağımsız onay veren kuruluştur. NSF onaylı yapıştırıcılar, gıda temas alanlarında kullanım için test edilmiş ve onaylanmıştır. NSF H1 onayı yağlayıcılar için, NSF 51 ise gıda temas yüzey malzemeleri için kullanılır.
Yapıştırıcı seçiminde nelere dikkat edilmelidir?
Kullanım sıcaklığı aralığı, kimyasal direnç (asit, baz, deterjan), mekanik mukavemet, gıda uygunluk belgesi ve migrasyon test sonuçları dikkat edilmesi gereken temel kriterlerdir. Tedarikçiden SDS (Güvenlik Veri Sayfası) ve gıda uygunluk sertifikası mutlaka talep edilmelidir.
Güncelleme: Ekim 2026